Projekt Erasmus+ „European dimension of Nazi history…” – podsumowanie I etapu realizacji.
Projekt Erasmus+ „European dimension of Nazi history using the example of archaeological excavations in the concentration camp Gusen” – podsumowanie I etapu realizacji.
Z dumą informujemy o efektach międzynarodowego projektu realizowanego w ramach programu Erasmus+, który CDZWiP UKEN prowadziło we współpracy z Gemeindeverband „Bewusstseinsregion Mauthausen–Gusen–St.Georgen”, Naturhistorisches Museum Wien, Evangelische Versöhnungskirche in der KZ-Gedenkstätte Dachau oraz Gedenkdienstkomitee GUSEN.
Projekt podejmuje mało znaną i wymagającą tematykę wykopalisk archeologicznych prowadzonych przez polskich więźniów KL Gusen – historii naznaczonej przymusową pracą, ale także niezwykłą determinacją, solidarnością i wolą przetrwania. Szczególne znaczenie w tej opowieści zajmuje tzw. komando nadziei. Jego działalność przyczyniła się do ocalenia życia wielu więźniów.
Efektem prac był m.in. cykl działań badawczych, poprzedzonych żmudnymi kwerendami archiwalnymi i bibliotecznymi, które odbyły się m.in. w Polsce (Płock, Kwidzyn, Sztutowo,Olsztyn, Poznań, Warszawa, Łódź) oraz w Austrii (Wiedeń, Mauerbach, Gusen).
W ramach projektu nasz zespół przygotował trzy filmy biograficzne, opowiadające o życiu i działaniach więźniów-badaczy: Kazimierza Gelinka, Władysława Gębika i Józefa Iwińskiego – postaci, o których pamięć została przywrócona dzięki realizacji tego przedsięwzięcia. Filmy te towarzyszą ekspozycji i są dostępne w trzech wersjach językowych: polskiej, angielskiej i niemieckiej.
Wernisaż ekspozycji miał miejsce w listopadzie 2025 r. podczas międzynarodowego sympozjum w Gusen, w ramach którego referat przygotował polski koordynator projektu – prof. Hubert Chudzio.
Do wystawy opracowano również katalog pełniący funkcję narzędzia edukacyjnego.
W drugiej fazie realizacji projektu w 2026 r. planowane są prezentacje wystawy w formie objazdowej w krajach partnerskich, w tym w Polsce – co pozwoli dotrzeć do jeszcze szerszej publiczności.
Projekt ten nie tylko przyczynia się do poznania europejskiej historii nazizmu z perspektywy archeologii i przymusowej pracy więźniów, ale także przywraca pamięć o polskich bohaterach zapomnianych epizodów historii – ich odwaga, opór i intelektualna praca w warunkach obozowych zasługują na stałe miejsce w narracji pamięci zbiorowej.
